စစ္ပြဲ ၂ ႏွစ္တာကာလ ကခ်င္ဒုကၡသည္ ကေလး ၄၀,၀၀၀ ေက်ာ္၏ ပညာေရး ထိခိုက္ဆုံးရႈံး

Kachin-waingmaw-idp-camp

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ အစိုးရတပ္ဖြဲ႔ႏွင့္ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႔ KIO ၾကား တေက်ာ့ျပန္လည္ျဖစ္ပြားေနေသာ စစ္ပြဲေၾကာင့္ နယ္ရပ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးလာေသာဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ ၾကာရွည္ဒုကၡသည္အျဖစ္ရွင္သန္ေနရမည္ဆိုပါက ကေလး ၄၀,၀၀၀ ေက်ာ္၏ ပညာေရးအတြက္ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္မိေၾကာင္း ကခ်င္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ားကဆိုသည္။

ဒုကၡသည္ ကေလးမ်ား၏ ပညာေရးသည္ ၂ ႏွစ္တာကာလအတြင္း ပညာသင္ယူမႈအခြင့္အေရးနည္းပါးျပီး ေထာက္ပ့ံမႈလိုအပ္ခ်က္မ်ားရွိေနျခင္းေၾကာင့္ အဆိုပါကေလးမ်ား၏ ဘ၀အနာဂတ္အတြက္ ၀ုိင္း၀န္း၍စဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း ကခ်င္ျငိမ္းခ်မ္းေရးကြန္ယက္ (KPN)မွ Coordinator ေဒၚေခါန္ဂ်ာေျပာသည္။

“ဒုကၡသည္ေတြဟာ အိုးပစ္အိမ္ပစ္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မဲ့ ဆင္းရဲဒုကၡအမ်ိဳးမ်ိဳးၾကဳံေတြ႕ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ အေရးၾကီးတာက အဲဒီမွာ ကေလးေပါင္း ၄ ေသာင္းေက်ာ္ဟာ ပညာေရး လုံး၀ပ်က္စီးသြားသလိုျဖစ္ပါတယ္။ စခန္း မွာ ေက်ာင္းမရွိဘူးလားဆို ရွိပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ကေလးတေယာက္ အမွန္တကယ္ သင္ၾကားခံယူႏိုင္ဖုိ႔ဆုိရင္ေတာ့သူ႕အတြက္ Good Learning Environment ေပါ့ အမွန္တကယ္ပဲေကာင္းမြန္စြာ သင္ယူႏိုင္မယ့္ ပ၀န္းက်င္ကိုဖန္တီးေပးရမွာျဖစ္တယ္။ အဲဒီမွာ မိဘအသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႔ ပ၀န္းက်င္ ဆရာ၊ ဆရာမနဲ႔ ပစၥည္းကိရိယာ အားလုံးလုိအပ္တယ္။ အဲဒါေတြလုံး၀မရွိတဲ့အေျခအေနမွာ camp ထဲ မွာဖမ္းထည့္ထားျပီးမွ ဒီကေလးေတြကို အလြတ္က်က္ျပီး ရြတ္ဖတ္ခိုင္းထားတာဟာ ပညာေရးမဟုတ္ပါဘူး ပိုပိုဆိုး၀ါးတဲ့ပညာေရးတခုကိုဖန္တီးလိုက္သလိုပဲျဖစ္လာပါတယ္”

တိုက္ပြဲေၾကာင့္ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္လာသူမ်ားတြင္ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္နယ္ေျမတြင္ခိုလုံလာေသာကေလးမ်ားအတြက္ ပညာေရးသင္ယူခြင့္ အခြင့္အေရးမ်ားအခ်ိဳ႕ရရွိေနေသာ္လည္း ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႔ KIO နယ္ေျမနယ္စပ္ေဒသမ်ားတြင္ ခိုလုံေနေသာ ဒုကၡသည္ကေလးမ်ားအတြက္မူ ပညာေရးအတြက္အရာရာ အခက္ခဲျပႆနာရင္ဆိုင္ေနရေၾကာင္း နယ္စပ္ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားမွသိရသည္။

ယခုခ်ိန္ ဒုကၡသည္ျဖစ္ေနေသာ ကခ်င္လူမ်ိဳးကေလးအေရအတြက္၏ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ပညာေရးႏွင့္ဖြံ႕ျဖိဳးေရးပိုင္းဆုိင္ရာတြင္ နစ္နာေနျခင္းျဖစ္သည္ဟု  ေဒၚေခါန္ဂ်ာက KNG ကခ်င္သတင္းဌာနသုိ႔ ေျပာသည္။

“ဒီကေလးေတြရဲ့အနာဂတ္က အခုေလာေလာဆယ္ ၂ ႏွစ္ဆုံးရႈံးျပီျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္  ၁ႏွစ္သာထပ္ျပီးဆုံးရႈံးမယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ဒီကေလးေတြ စာသင္တန္းကိုျပန္ေရာက္ဖုိ႔မလြယ္ကူေတာ့ဘူး အဲဒါ သူတို႔ရဲ့တစ္သက္လုံးေက်ာင္းနဲ႔ေ၀းသြားတာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျပီးလုိ႔ရွိရင္ ဒီလိုေက်ာင္းနဲ႔ေ၀းသြားမယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ဒီကေလးေတြဘယ္လိုအတန္းအစားမ်ိဳးျဖစ္လာမွလဲ ျပီးရင္ ေလာေလာဆယ္အေျခအေနအရကုိၾကည့္မယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ အဟာရကလည္း သာမန္ကေလးေတြရသလို လုံေလာက္ဖိုလႈံမႈမရွိဘူး။ အဟာရကလည္း ၾကီးထြားမႈ၊ ဖံြ႔ျဖိဳးမႈနဲ႔ အေျမာ္အျမင္ေကာင္းမႈေပၚမွာ အမ်ားၾကီးအက်ိဳးသက္ေရာက္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ ဒီကေလးေတြက အကယ္၍ ၾကီးလာလုိ႔ရွိရင္ အလုပ္ၾကမ္းလုပ္မယ္ဆုိရင္ေတာင္ လုပ္ခြင့္ရပါအုံးမလားလုိ႔ ရွဴနာရွဳိက္ကုန္းမ်ားျဖစ္ေနမလားလုိ႔”

KIO မွ ဒုကၡသည္ကေလးမ်ားႏွင့္ ၄င္းတုိ႔နယ္ေျမတြင္ ခိုလုံေနေသာကေလးမ်ားအတြက္ ေက်ာင္းမ်ားကိုဖြင့္လွစ္ထားျပီး စခန္းမ်ားတြင္လည္း တတ္ႏိုင္သမွ်စီစဥ္ေပးေနေသာ္လည္း ေက်ာင္းသံုးပစၥည္းကိရိယာ ထိုင္ခုံမွအစ ပုံႏွိပ္စာအုပ္မ်ားအားလုံး လုံေလာက္မႈမရွိသည့္ အခက္ခဲရင္ဆိုင္ေနရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းသိရသည္။

တဖက္တြင္လည္း KIO ေက်ာင္းမွ အစိုးရေက်ာင္းသုိ႔ဆက္လက္သင္ယူရန္ တက္ေရာက္ခြင့္ျငင္းပယ္ခံရေသာေၾကာင့္ ကေလးမ်ားပညာေရးအေျခအေနပုိ၍ဆိုး၀ါးလာကာ ၄င္းသည္ ႏိုင္ငံတခု၏အနာဂတ္အတြက္လည္းစိုးရိမ္ပူပန္စရာျဖစ္လာသည္ဟု ဒုကၡသည္မ်ားကိုကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔မွ မိုင္ဂ်ာယန္ရွိ ေဒၚေမလီေအာင္ကေျပာသည္။

“ေက်ာင္းကေတာ့ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္ စခန္းထဲကေက်ာင္းနဲ႔ KIO ကဖြင့္ထားတဲ့ေက်ာင္းရွိတယ္ ဒါမဲ့ အဲဒီက ၁၀ တန္းေအာင္တဲ့ကေလးအတြက္ သူတုိ႔ဘယ္သြားမလဲေပါ့ သူတုိ႔အတြက္ ဘယ္လိုစီစဥ္မလဲေပါ့ စိတ္ပူစရာျဖစ္တယ္ သူတုိ႔အတြက္ေရွ႕ေရးဘယ္လိုလုပ္မလဲ KIO ဖက္ကေတာ့ ဆရာအတတ္သင္ေတြ၊ English Internship ေက်ာင္းေတြရွိတယ္ ေနာက္ထပ္ လက္မႈပညာေတြ သင္ေပးဖုိ႔ေတာ့ရွိတယ္ ဒါေပမယ့္ တကၠသိုလ္ပညာသင္ခ်င္တဲ့ကေလးေတြအတြက္ က်မတုိ႔ဘယ္လုပ္ၾကမလဲ? က်မတုိ႔ႏိုင္ငံမွာဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္တဲ့ႏိုင္ငံတခုျဖစ္လာဖုိ႔အတြက္ ဒီကေလးေတြက က်မတုိ႔အနာဂတ္ပဲ။ ကေလးေတြရဲ့ပညာဟာ က်မတုိ႔ႏိုင္ငံမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအကန္႔အသတ္ေသခ်ာလုပ္ထားခံခဲ့ရတာ။ အခုဒီဟာလည္း ဒီလို စစ္ပြဲ ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ ပညာေရးမွာသင္ယူခြင့္မရွိဘူးဆုိရင္ က်မတုိ႔ေတြရဲ့အနာဂတ္ကိုဆုံးရႈံးလိုက္သလိုပဲ”

ထုိသုိ႔ျဖင့္ တိုက္ပြဲမ်ားမည္သည့္ခ်ိန္ထိဆက္လက္ျဖစ္ပြားမည္မသိေသာအေျခအေနတြင္ ဒုကၡသည္အျဖစ္စခန္းတြင္ ယခုကဲ့သုိ႔ႏွစ္ရွည္ေနထိုင္မည္ဆုိလ်င္လည္း ၄င္းတုိ႔၏ ေနထိုင္ေရးမွာ လႈမႈအေျခအေနမ်ား တျဖည္းျဖည္းဆုတ္ယုတ္ကာ ဆိုး၀ါးလာႏိုင္သည္ဟု ဆက္ဆိုသည္။

“ဒီထက္ပုိျပီးၾကာမယ္ဆုိရင္ေတာ့ စိုးရိမ္စရာပဲ။ သူတုိ႔ေနတဲ့ေနရာကလည္း အခန္းတခန္းပဲရွိတယ္။ အဲဒီအခန္းတခန္းမွာက အိပ္တဲ့အခန္းမွာ မိသားစုက အဘိုးၾကီးလည္းရွိမယ္အ ဖြားၾကီးလည္းရွိမယ္။ ျပီးေတာ့ ေယကၡမ အဘိုးအဖြားေပါ့ေနာ္။ ျပီးလုိ႔ရွိရင္လင္မယားေကာရွိမယ္  သားသမီးေမာင္ႏွမလည္းရွိမယ္ အဲလိုစုပါင္းေနတဲ့အေနအထားမွာ ဒီလိုမ်ိဳးၾကပ္ၾကပ္သိပ္သိပ္ေနလာရတဲ့အခါက်ေတာ့ ေနာက္ပုိင္းမွာ Social Problem လူမႈေရးျပႆာေတြလည္း အမ်ားၾကီးျဖစ္လာတယ္။ ကေလးေတြမွာလည္းျဖစ္လာတယ္ လူၾကီးေတြမွာလည္းျဖစ္လာတယ္”

စခန္းတြင္ေနထိုင္စားေသာက္ရန္ ေငြေရးေၾကးေရးလိုအပ္ေသာေၾကာင့္ ၀င္ေငြရရွိေရး စခန္းအျပင္သုိ႔ထြက္ကာ အလုပ္ရွာေဖြေနရခ်ိန္တြင္လည္း စခန္းအတြင္းက်န္ေနေသာသားသမီးမ်ားအတြက္ လုံျခဳံေရးႏွင့္ ပညာေရးလစ္ဟာမႈမ်ားရွိလာျပီး ထိုကဲ့သုိ႔အျပင္သုိ႔ထြက္အလုပ္လုပ္ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္လည္း လိမ္ညာေရာင္းစားျခင္းျပႆနာမ်ားရင္ဆိုင္ေနရေၾကာင္း ေဒၚေမလီေအာင္ကေျပာသည္။

ဒုကၡသည္မ်ား ဘ၀အတြက္ ေရွ႕ဆက္ရမည့္အေျခအေနမ်ားအတြက္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ေနထိုင္သြားရန္မွာလည္း မျပီးျပတ္ေသးသည့္ အစိုးရတပ္ႏွင့္ KIO ၏ အပစ္ရပ္ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးမႈရလဒ္အေပၚတြင္ မူတည္ေနျခင္းေၾကာင့္ အခက္ခဲျဖစ္ေနသည္ဟု ကခ်င္ျငိမ္းခ်မ္းေရးကြန္ယက္က ေဒၚေခါန္ဂ်ာကေျပာပါသည္။

“စစ္ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္ စစ္ကဘယ္ေတာ့မွမျပီးႏိုင္ေသးဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိရင္ ဒီဖက္ကေန ၇ ခ်က္ဆိုတဲ့ agreement ကိုထိုးထားေပမယ့္ အရမ္းကိုေယ်ဘုယ် က်ေနတာျဖစ္တယ္ေပါ့။ လမ္းေၾကာင္းမွန္ကိုေတာ့ ေရာက္ေနျပီလုိ႔ အရင္ကလိုအပစ္ခတ္ရပ္စဲေရးကို ဒီတုိင္းရမ္းျပီးထိုးလိုက္တာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲနဲ႔ ေသခ်ာစဥ္းစားျပီးမွ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမယ္ဆိုျပီး ေျပာထား ကတိထားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔၀မ္းသာပါတယ္ေပါ့ သုိ႔ေသာ္လည္းပဲေနာက္တခ်က္က ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမယ္ဆိုတာ ဘယ္ေန႔ဘယ္ခ်ိန္မွာ စျပီးေဆြးေႏြးမယ္ဆိုတာ မပါတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဘယ္လုိပုံစံနဲ႔ေဆြးေႏြးမယ္ဆိုတာ မပါတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီမွာက်မတုိ႔ စိတ္ထဲမွာမတင္မက်နဲ႔ျဖစ္ပါတယ္။ အဲေတာ့အကယ္၍ ႏွစ္ ၂၀ လည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္ မနက္ျဖန္လည္း သန္ဘက္ခါလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့အခါမ်ိဳးက ဘယ္လိုပုံစံလုပ္ၾကမလဲေပါ့ အဲဒါက်မတုိ႔အင္မတန္မွစိုးရိမ္ပါတယ္”

ႏိုင္ငံတကာမွ ဖြံ႔ျဖိဳးမႈႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈမ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအေနျဖင့္ ဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ ပံ့ပိုးကူညီမႈကို အားစိုက္၍ အခြင့္ေပးကာ ပူးေပါင္းပါ၀င္ရန္တာ၀န္ရွိေသာေၾကာင့္ မျဖစ္မေနအလုပ္ႏွင့္သက္ေသျပရန္ အျမန္ဆုံးေဆာင္ရြက္ရသင့္ျပီျဖစ္ေၾကာင္း ကခ်င္သတင္းဌာနသုိ႔ေျပာဆိုခဲ့သည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ စစ္ျပန္လည္ျဖစ္ပြားမႈသည္ ျပီးခဲ့သည့္ ဇြန္လ ၉ ရက္ေန႔တြင္  ၂ ႏွစ္ျပည့္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ျပီး ဒုကၡသည္မ်ားလည္း ၁ သိန္းေက်ာ္ ရွိေနျပီး ၄င္းတုိ႔အတြက္ ႏိုင္ငံတကာ၏ကူညီေထာက္ပံ့မႈကို လုံေလာက္စြာမရရွိျခင္းႏွင့္ အစိုးရ၏ဟန္႔တားမႈမ်ားေၾကာင့္ ပညာေရးႏွင့္ စား၀တ္ေနေရးအတြက္ အခက္ခဲပုိမိုရင္ဆိုင္ေနရျခင္းျဖစ္သည္ဟုလည္း ကခ်င္ျငိမ္းခ်မ္းေရးကြန္ယက္မွ ဆရာေဂ်ာ္ဂြန္းကလည္းေျပာသည္။

စစ္ပြဲ ၂ ႏွစ္ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ဇြန္ ၉ ရက္ေန႔ကလည္း အသက္အိုးအိမ္ဆုံးရႈံးကာ ဒုကၡသည္ခံစားေနရတဲ့ျပည္သူမ်ားကိုေမတၱာပုိ႔ကာ ပဋိပကၡအတြင္းေသဆုံးသူမ်ားအတြက္ လြမ္းသူ႕ပန္းေခြေတြခ်ေပးခဲ့ၾကျပီး ကခ်င္ျပည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ လိုလားေသာ လူမႈအဖြဲ႔အစည္း ၂၈ ဖြဲ႔ကလည္း ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မႈျဖစ္စဥ္ႏွင့္ ဒုကၡသည္မ်ားကိစၥတြင္ ႏုိင္ငံတကာမွ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာပါ၀င္ေပးရန္ အခ်က္ ၈ ခ်က္ျဖင့္ အသီးသီးတိုက္တြန္းကာေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။